porn sites
black lesbians
hd porn tube
best porn videos
watch free porn

BDO Podatki i Rachunkowość nr 10 (24) Październik 2009

A   A   A

Skutki podatkowe przeceny towarów poniżej ceny ich zakupu

(Autor: Anna Drabik, Źródło: BDO)

Celem każdej działalności gospodarczej jest dążenie do osiągnięcia zysku. Jednakże prowadzeniu działalności gospodarczej zawsze towarzyszy ryzyko poniesienia straty, czego przykładem jest światowy kryzys gospodarczy, który w mniejszym lub większym stopniu dotknął wszystkie branże. Następstwem zastoju w gospodarce jest presja cenowa tworzona przez konkurencyjne firmy. Przedsiębiorcy chcąc przetrwać kryzys muszą dostosować swoją strategię gospodarczą do wymagań rynku. Oferty wyprzedaży towarów są przyczyną obniżania rynkowych cen na poszczególne produkty. Niejednokrotnie obniżki przekraczają cenę zakupu bądź wytworzenia danego towaru.

 

W działalności handlowej przedsiębiorca uzyskuje zysk poprzez zastosowanie marży handlowej, która jest jednym z elementów ceny sprzedaży. Cena sprzedaży ma zapewnić pokrycie kosztów własnych zakupu bądź wytworzenia i uzyskanie rentowności sprzedaży.

Przecena towarów oznacza obniżkę ceny towarów, które wcześniej były oferowane po wyższej cenie. Przecena może być dokonywana w sposób dowolny. Przedsiębiorca zmuszony sytuacją gospodarczą może sprzedać towary bez marży handlowej bądź nawet poniżej ceny ich zakupu, czyli bez marży i ponosząc stratę. Jednak mając na uwadze prawo podatkowe, zastosowanie takiej obniżki należy w racjonalny sposób uzasadnić.

 

W wyniku przeceny podatnicy nie osiągają przychodów z działalności gospodarczej w wysokości zamierzonej, gdyż towar zostaje sprzedany z niższą marżą, a w niektórych sytuacjach nawet poniżej kosztów zakupu, co w każdym przypadku powoduje obniżenie podstawy opodatkowania. Jednak takie działanie nie powoduje powstania dodatkowych kosztów oraz nie powoduje obowiązku obniżenia kosztów poniesionych na zakup bądź wytworzenie takich towarów.

 

Co do zasady, przedsiębiorca sam decyduje, jakie ceny stosuje w obrocie gospodarczym, zatem sam ustala wysokość marży handlowej. Założeniem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku, jednak najistotniejszym czynnikiem kształtującym ceny towarów jest prawo rynku. Taki pogląd potwierdza wyrok NSA w Szczecinie z dnia 19 maja 1999 r. sygn. SA/Sz 1045/98, w którym wskazano: (...) celem każdej działalności gospodarczej jest dążenie do osiągnięcia zysku, który w przypadku działalności handlowej uzyskuje się poprzez zastosowanie marży handlowej, to nie sposób z tego wyprowadzić prostego wniosku, że zysk taki musi wynikać zawsze z każdej indywidualnej operacji gospodarczej, niezależnie od czasu i warunków, w jakich jest przeprowadzana.

 

Poza sytuacją na rynku istnieją również inne czynniki, którą mogą stanowić przyczynę obniżania ceny. Działanie takie może być skutkiem chęci szybszego pozbycia się towaru, który nie sprzedawał się dobrze po wyższej cenie bądź w celu uwolnienia miejsca w sklepie i magazynie na nowe towary lub z powodu stwierdzenia wad oferowanych produktów. Przedsiębiorcy prowadzący działalność handlową mogą ponieść szkodę, gdy towar zalega na półkach, gdy dochodzi do jego uszkodzenia albo utraty jego wartości, bliskiego przeterminowania, zakończenia sezonu, zmiany mody oraz wielu innych adekwatnych zdarzeń. Na obniżkę ceny może także wpłynąć przeprowadzona przez przedsiębiorcę kalkulacja finansowa, która wskazuje, że z ekonomicznego punktu widzenia bardziej opłacalne jest sprzedać towary poniżej ceny ich zakupu niż nie sprzedać ich w ogóle. Wtedy w celu zminimalizowania strata podatnicy często dokonują przeceny towarów.

 

W takim przypadku to podatnik podejmuje decyzję o poniesieniu kosztów związanych z obniżką cen towarów poniżej ceny zakupu i sam ocenia ryzyko ekonomiczne i gospodarcze w tym zakresie. W wyroku NSA oz. w Krakowie z dnia 25 stycznia 2001 r. sygn. I SA/Kr 2312/98 czytamy: (...) nieprawdziwym jest już założenie, jakoby każda działalność musiała być dochodowa. Czasami racjonalny przedsiębiorca musi godzić się ponieść stratę na określonych transakcjach.

 

W przypadku sprzedaży towarów poniżej ceny zakupu przedsiębiorca musi poprzeć taką decyzję dokumentami zawierającymi wiarygodne i rzetelne informacje na temat powodów takich działań. Przede wszystkim należy posiadać dokumenty odzwierciadlające ekonomiczne uzasadnienie tejże decyzji. Formalnym krokiem w tym zakresie będzie podjęcie uchwały przez organ decyzyjny w przedsiębiorstwie o obniżeniu ceny sprzedaży konkretnych towarów i w tej uchwale należy zawrzeć przyczyny podjęcia takiej decyzji oraz wskazać, których towarów decyzja dotyczy, a także po jakiej cenie chcemy dokonać ich sprzedaży. Kolejnym krokiem będzie sporządzenie spisu z natury towarów objętych planowaną obniżką ceny sprzedaży i ich wycena według ceny zakupu.

 

Prawo podatkowe nie wskazuje wprost, jak powinny wyglądać dokumenty uzasadniające podjęcie decyzji o sprzedaży towarów poniżej ceny ich zakupu, jednak dokumenty te powinny również znaleźć odzwierciedlenie w księgach rachunkowych i w związku z tym muszą być zgodne z prawem bilansowym. W przypadku sprzedaży towarów po cenie niższej od ceny ich zakupu, nabycia czy kosztów wytworzenia, powoduje to utratę wartości tych towarów, a w ślad za tym rodzi konieczność aktualizacji wartości tych towarów. W tym celu należy ustalić stan ilościowy i wartościowy tych towarów w drodze spisu z natury. Spis z natury będzie stanowił dowód, podstawę do obniżenia cen sprzedaży do poziomu umożliwiającego ich upłynnienie. Prawidłowo sporządzone dokumenty zgodnie z ustawą o rachunkowości będą potwierdzały zasadność podjęcia przez przedsiębiorcę decyzji o sprzedaży towarów handlowych poniżej ceny ich zakupu w przypadku przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność gospodarczą w formie spółek prawa handlowego. Również w sprawozdaniu z działalności Zarządu Spółki za rok, w którym zostanie dokonana obniżka cen towarów, również należy umieścić informację w tym zakresie.

 

Konsekwencje w podatku dochodowym od osób prawnych

 

Skoro obniżenie ceny sprzedaży towarów skutkuje obniżeniem przychodów z tego tytułu, a w przypadku sprzedaży poniżej ceny zakupu - stratą, powstaje pytanie, jakie konsekwencje w podatku dochodowym od osób prawnych powoduje takie działanie.

 

Przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: UCIT) oraz przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: UPIT) regulują, co jest przychodem, a co kosztem uzyskania przychodów w prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepisy ten nie zastrzegają jednocześnie, że towary handlowe nie mogą być sprzedawane poniżej ceny ich zakupu.

 

W interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. ILPB1/415-882/08-2/TW czytamy, iż: (...) każdy podatnik ma prawo swobodnie układać swoje interesy tak, aby działalność gospodarcza była dla niego opłacalna pod względem ekonomicznym, w tym stosując znaczne upusty cenowe, jeśli jest to w jego uznaniu zasadne dla osiągnięcia tego celu.

 

Należy zauważyć, iż zasada określona w art. 15 UCIT oraz odpowiednio w art. 22 UPIT wskazuje, że kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 UCIT oraz art. 23 UPIT. Transakcja przeceny towarów ewidentnie stanowi działanie mające na celu osiągnięcie i zachowanie, a w perspektywie zabezpieczenie źródła przychodów. Sprzedaż przecenionych towarów generuje powstanie przychodu u przedsiębiorcy z tego tytułu, a kosztem uzyskania przychodów w odniesieniu do tych zdarzeń gospodarczych będzie wydatek związany z nabyciem sprzedawanego towaru.

 

W art. 16 UCIT oraz art. 23 UPIT nie wskazano, że sytuacja, w której sprzedaż dokonywana jest poniżej ceny zakupu generuje obowiązek nieuznania całego wydatku poniesionego na zakup towaru za koszt uzyskania przychodów. Zatem obniżenie ceny, po jakiej sprzedawany jest towar poniżej cen ich zakupu nie powoduje obowiązku obniżenia kosztów uzyskania przychodów, które przedsiębiorca faktycznie poniósł w związku z zakupem tych towarów. W związku ze sprzedażą towarów po cenie niższej niż cena ich zakupu ulega zmniejszeniu przewidywany przychód i tym samym podstawa opodatkowania.

 

Przeceny, obniżki, promocje cenowe towarów z kończącego się sezonu, wyprzedaże poprzednich kolekcji itp. są obecnie powszechnie stosowaną i co w tym kontekście istotne, regularną praktyką rynkową większości przedsiębiorstw handlowych. W ostatnim czasie obserwujemy również tego typu działania wśród producentów tzw. dóbr luksusowych, których strategia marketingowa polegała na utrzymywaniu stałego poziomu cen, co miało gwarantować ich nabywcom poczucie posiadania dóbr unikatowych, niedostępnych powszechnie. Z uwagi na powszechność tego zjawiska, przeceny towarów nawet poniżej ceny zakupu nie powinny być kwestionowane przez organy skarbowe pod warunkiem przedstawienia dokumentów potwierdzających zasadność zastosowania takiej ceny sprzedaży.

 

Potwierdzenie takiego punktu widzenia przedstawiono w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorlicach z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. PDOF/415/52/05, który stwierdził: (...) Przecena ma wpływ na wysokość osiągniętego przychodu, obniża podstawę opodatkowania, zatem podatnik powinien sporządzić dla celów dowodowych stosowny protokół (lub spis towarów objętych przeceną), w którym znajdzie się wiarygodny powód ceny sprzedanego towaru.

W interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. ILPB3/423-720/08-4/ŁM określił: (...) Spółka ma prawo ujęcia w kosztach uzyskania przychodu całości poniesionych wydatków związanych z wyprodukowaniem towaru, który został następnie przeceniony lub sprzedany jako surowiec wtórny, z uwagi na zmiany na rynku. Wartość sprzedanych składników majątku obrotowego stanowiła będzie koszt uzyskania przychodu w momencie sprzedaży.

 

Przepisy UCIT i UPIT nie ograniczają podatnika w swobodzie ustalania ceny sprzedaży, czyli możliwa jest sprzedaż towarów poniżej ceny ich zakupu. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy między Spółką a jej kontrahentami istnieją powiązania wskazane w art. 11 UCIT oraz art. 25 UPIT, np. rodzinne, kapitałowe lub wynikające ze stosunku pracy, a ceny zastosowane w zawieranych transakcjach zostaną ustalone na warunkach, w wyniku których Spółka nie wykazuje dochodu albo wykazuje go w niższej wartości niż gdyby transakcje były zawierane między podmiotami niepowiązanymi. Wówczas organ podatkowy może dokonać oszacowania dochodu w odniesieniu do tych transakcji.

 

Konsekwencje w podatku od towarów i usług

 

Podobnie sytuacja ma się w podatku od towarów i usług. Przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: UVAT) nie ograniczają podatnika w swobodzie ustalania ceny, czyli możliwa jest przecena towarów, a nawet sprzedaż poniżej ceny zakupu.

Na gruncie UVAT sprzedaż towaru poniżej ceny zakupu nie różni się od sprzedaży towarów z zyskiem. Zgodnie z UVAT sprzedaż towarów stanowi odpłatną dostawę towarów. Przez odpłatną dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega między innymi odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju.

 

W podatku od towarów i usług zasadą jest, iż podstawę opodatkowania stanowi obrót. Obrót stanowić będzie kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę podatku należnego i nie ma znaczenia, że przedsiębiorca sprzedaje ten towar poniżej ceny zakupu, czyli ze stratą. Zgodnie z art. 29 UVAT obrót między innymi zmniejsza się o kwotę udokumentowanych, prawnie skutecznych rabatów cenowych.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru. Natomiast jeśli dostawa towarów powinna być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia wydania towarów lub wykonania usługi (art. 19 UVAT).

 

Podatnikom przysługuje prawo do odliczenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Warunkiem jest to, by nabywany przez podatnika towar i usługi związane były z wykonywanymi przez niego czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT (art. 86 ust. 1 UVAT). Podatkiem naliczonym w omawianej temacie jest kwota podatku VAT zapłacona przy zakupie towarów. Natomiast podatkiem należnym jest podatek VAT z tytułu sprzedaży towarów.

UVAT wskazuje również sytuację, kiedy podatnik jest zobowiązany dokonać korekty kwoty podatku naliczonego (art. 91 UVAT). Przepis nie wskazuje jako przesłanki nakazującej dokonanie takiej korekty sprzedaży towarów poniżej ceny ich zakupu.

Z powyższego wynika, iż przedsiębiorca naliczy podatek VAT od obniżonej ceny i ta wartość podatku będzie stanowić kwotę podatku należnego. Natomiast podatek naliczony z tytułu zakupu tych towarów będzie możliwy do odliczenia w faktycznie poniesionej wysokości.

 

Wyjątek od powyższych zasad stanowi sytuacja, gdy między podmiotami dokonującymi transakcji istnieją powiązania wskazane w UVAT (np. rodzinne, kapitałowe lub wynikające ze stosunku pracy), wtedy organ podatkowy może określić wysokość obrotu na wartości rynkowej pomniejszonej o kwotę podatku VAT (art. 32 UVAT).

 

Podsumowanie

 

Przedsiębiorcy, aby utrzymać się na rynku muszą dostosować swoje ceny do tych dyktowanych przez rynek niejednokrotnie ponosząc tym samym straty. Jednakże w długofalowej perspektywie ekonomicznej lepiej jest zapewnić stały obrót towarami niż pozwolić na zastój. Częstą praktyką w takiej sytuacji jest przecena oferowanych produktów.

 

Ze strony prawa podatkowego, jeżeli takie działania zostaną odpowiednio udokumentowane, nie stanowią ryzyka podatkowego. Przecena może zostać dokonana nawet poniżej ceny zakupu. Powodami takiej przeceny towarów może być:

  • sytuacja gospodarcza,
  • uszkodzenie, zepsucie, zeschnięcie, utrata cech estetycznych,
  • upływ terminu ważności,
  • zmiana upodobań klientów (mody), zakończenie sezonu,
  • obniżenie cen rynkowych spowodowane konkurencją ipostępem technicznym,
  • zaleganie towarów przez okres wskazujący, że nie znajdują zbytu (nadmierne zakupy).

 

Należy jednak pamiętać o adekwatnej dokumentacji i decydując się na poniesienie straty warto przeprowadzić analizę rynku oraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa w tym kontekście. Sporządzenie raportu bądź protokołu i przedstawienie wyników takiej analizy opisującego czynniki mające wpływ na spadek popytu na konkretne towary stanowić będzie podstawę dalszych działań.

Mając podstawę w postaci raportu przedsiębiorca powinien podjąć uchwałę o sprzedaży określonych towarów po cenie niższej niż cena ich zakupu. W dalszej kolejności należy sporządzić spis z natury towarów wskazanych w ww. uchwale oraz dokonać wyceny towarów objętych ww. spisem z natury według ceny zakupu, ze wskazaniem kwoty, po jakiej dokonywana będzie ich sprzedaż po obniżce ceny zgodnie z uchwałą.

 

Należy również pamiętać o dokonaniu aktualizacji w księgach rachunkowych, gdyż niedokonanie takiej aktualizacji wyceny aktywów prowadzi do przedstawienia w bilansie zawyżonych wartości składników majątku obrotowego.



Anna Drabik

Autorka jest ekspertem w Dziale Doradztwa Podatkowego BDO, Oddział w Katowicach.


<< powrót

KONTAKT

Zadaj nam pytanie a nasz ekspert skontakuje się z Tobą w najbliższym czasie

NASZE BIURA

Sprawdź gdzie w Polsce znajdziesz nasze biura
ARCHIWUM

WYSZUKIWARKA

Wpisz poniżej szukane słowo lub frazę
Wyszukiwanie zaawansowane
Biuletyn

Kategoria
Autor

Źródło

SUBSKRYPCJA

Chcesz otrzymywać najnowsze informacje o naszych szkoleniach? Zapisz się!

SZKOLENIA

NASI PARTNERZY